किन्शासा : डेमोक्रॅटिक रिपब्लिक ऑफ काँगोने देवीच्या साथीचा अंत झाल्याचे घोषित केले आहे. ही साथ सुमारे दोन वर्षांपासून राष्ट्रीय आणीबाणी व्यवस्थापनाखाली होती. आरोग्य मंत्री रॉजर काम्बा यांनी सांगितले की, ही साथ आता त्या स्थितीसाठी आवश्यक असलेल्या निकषांची पूर्तता करत नाही. आफ्रिकेतील अलीकडील साथीच्या लाटेत सर्वाधिक भार सहन करणाऱ्या या देशासाठी ही घोषणा सार्वजनिक आरोग्याच्या दृष्टीने एक महत्त्वाचा टप्पा आहे. अधिकाऱ्यांनी सांगितले की, आता प्रतिसाद आणीबाणीच्या पातळीवरून बदलून आरोग्य प्रणालीअंतर्गत निरंतर देखरेख आणि व्यवस्थापनाकडे वळेल.
काम्बा म्हणाले की, विषाणूचे निर्मूलन झालेले नाही आणि देशात देवीचा प्रादुर्भाव अजूनही कायम आहे, असा इशारा त्यांनी दिला. परंतु, २०२५ च्या सुरुवातीला आठवड्याला सुमारे २,४०० रुग्ण आढळत होते, त्यात आता घट होऊन ही संख्या सुमारे १७० वर आली आहे, असेही ते म्हणाले. व्यापक आंतरराष्ट्रीय सूचना मागे घेतल्यानंतरही, सरकारने मार्च २०२६ पर्यंत देवीला राष्ट्रीय आणीबाणीच्या स्थितीत ठेवले होते. संकटकालीन प्रतिसादातून दीर्घकालीन रोग नियंत्रणाकडे संक्रमणाची तयारी करत असताना, रोगाचा पुन्हा उद्रेक टाळायचा आहे, असे सरकारने म्हटले होते.
आरोग्य अधिकारी आणि प्रादेशिक रोग निगराणी संस्थांनी दिलेल्या आकडेवारीनुसार, साथीच्या काळात देशात १,६१,००० हून अधिक संशयित रुग्ण आणि सुमारे ३७,००० प्रयोगशाळेत निश्चित झालेले संसर्ग नोंदवले गेले. संशयित मृतांचा आकडा २,२८६ वर पोहोचला, तथापि प्रयोगशाळेतील चाचणीद्वारे केवळ १२७ मृत्यूंची पुष्टी झाली. या साथीच्या रोगाच्या व्याप्तीमुळे काँगो प्रादेशिक प्रतिसादाचे केंद्र बनले आणि राष्ट्रीय आरोग्य प्रणालीतील चाचणी, उपचारांची उपलब्धता, लसीकरण मोहीम आणि रोग निगराणी यांवर किती दबाव आला हे अधोरेखित झाले.
प्रादेशिक आपत्कालीन वेळापत्रक
काँगोमधील उद्रेकामुळे व्यापक आंतरराष्ट्रीय कारवाईलाही चालना मिळाली, कारण म्पॉक्स त्याच्या पारंपरिक स्थानिक स्वरूपाच्या पलीकडे पसरला. ऑगस्ट २०२४ मध्ये, आफ्रिका रोग नियंत्रण आणि प्रतिबंध केंद्राने (Africa Centres for Disease Control and Prevention) म्पॉक्सला खंडीय सुरक्षेची सार्वजनिक आरोग्य आणीबाणी म्हणून घोषित केले आणि दुसऱ्या दिवशी जागतिक आरोग्य संघटनेने (WHO) जागतिक सार्वजनिक आरोग्य आणीबाणी जाहीर केली. सर्वाधिक प्रभावित भागांमध्ये रुग्णसंख्या आणि मृत्यूंची संख्या कमी झाल्यानंतर, जागतिक आरोग्य संघटनेने ५ सप्टेंबर २०२५ रोजी आपली आणीबाणीची स्थिती मागे घेतली आणि आफ्रिका रोग नियंत्रण आणि प्रतिबंध केंद्राने (Africa CDC) २२ जानेवारी २०२६ रोजी आपली खंडीय आणीबाणीची स्थिती मागे घेतली, ज्यामुळे नंतर हे इशारे मागे घेण्यात आले.
तरीही, काँगोने आपले आपत्कालीन उपाय आणखी काही आठवड्यांसाठी कायम ठेवण्याचा निर्णय घेतला, जे या साथीच्या आजारात त्याची मध्यवर्ती भूमिका आणि अनेक प्रांतांमध्ये रुग्णांची सततची उपस्थिती दर्शवते. आरोग्य अधिकाऱ्यांनी सांगितले की, पुढील टप्प्यात संकटाच्या काळात उभारलेली प्रणाली मोडीत काढण्याऐवजी, शोध आणि प्रतिसाद क्षमता टिकवून ठेवण्यावर लक्ष केंद्रित केले जाईल. मंत्र्यांनी असेही सांगितले की, देशभरात देखरेख सुरू असली तरी, साथीच्या आजाराला प्रतिसाद देताना वापरण्यात आलेली देवीची लस अद्याप देशाच्या नियमित लसीकरण वेळापत्रकात समाविष्ट केली जाणार नाही.
निगराणी कायम आहे.
प्रसार रोखण्यासाठी आणि आरोग्यसेवा विस्तारण्यासाठी अधिकाऱ्यांनी अनेक प्रांतांमध्ये आरोग्य कर्मचारी, प्रयोगशाळा, आपत्कालीन कार्यसंचालन पथके आणि तांत्रिक भागीदारांना कामाला लावले. बाधित भागांमध्ये लसीकरण मोहीम राबवण्यात आली आणि अधिकाऱ्यांनी सांगितले की फेब्रुवारीच्या सुरुवातीपर्यंत १५.५ लाखांहून अधिक लोकांचे लसीकरण झाले होते. अधिकाऱ्यांनी यावर जोर दिला आहे की निगराणी सक्रिय राहिली पाहिजे, कारण काँगोमध्ये देवीचा आजार अजूनही स्थानिक आहे. याचा अर्थ, आणीबाणीचा टप्पा संपल्यानंतरही संसर्ग पुन्हा उद्भवू शकतो आणि स्थानिक उद्रेकांचे त्वरित निदान करणे आवश्यक आहे.
म्पॉक्स, एक विषाणूजन्य आजार ज्यामुळे ताप, पुरळ आणि त्वचेवर वेदनादायक व्रण येऊ शकतात, याने २०२२ मध्ये बहुराष्ट्रीय साथीच्या वेळी आधीच जागतिक लक्ष वेधले होते, परंतु काँगोमधील अलीकडील साथीने मध्य आफ्रिकेत या विषाणूचा प्रभाव कायम असल्याचे अधोरेखित केले. राष्ट्रीय साथ संपल्याचे जाहीर करून, सरकारने सार्वजनिक आरोग्य नियंत्रणे कायम ठेवत देश संकटाच्या परिस्थितीतून बाहेर पडल्याचा संकेत दिला. अधिकाऱ्यांनी सांगितले की, देश म्पॉक्स व्यवस्थापनाच्या दीर्घकालीन टप्प्यात प्रवेश करत असताना देखरेख आणि प्रतिसाद उपाययोजना सुरू राहतील. – कंटेंट सिंडिकेशन सर्व्हिसेसद्वारे .
दोन वर्षांनंतर डीआर काँगोने राष्ट्रीय मादक द्रव्यांची आणीबाणी उठवली, ही बातमी सर्वप्रथम कुड्स टाइम्सवर प्रसिद्ध झाली.