किन्शासा, डेमोक्रॅटिक रिपब्लिक ऑफ काँगो / रँकवायर.एआय / – डेमोक्रॅटिक रिपब्लिक ऑफ काँगोमध्ये इबोला-संबंधित मृत्यूंची संख्या ९३० वर पोहोचल्याने आणि पूर्वेकडील प्रदेशांमध्ये आरोग्य कर्मचाऱ्यांवर सुरू असलेल्या हल्ल्यांमुळे, तेथील आरोग्य अधिकाऱ्यांनी वाढत्या मानवतावादी चिंतेची नोंद केली आहे. मे २०२६ मध्ये अधिकृतपणे घोषित झालेला हा उद्रेक, देशाच्या इतिहासातील इबोलाचा सतरावा पुनरुत्थान आहे. अधिकाऱ्यांनी पुष्टी केली आहे की आतापर्यंत २,१८० हून अधिक प्रकरणे नोंदवली गेली आहेत, ज्यामुळे हे आतापर्यंत नोंदवलेले सर्वात वेगाने वाढणारे इबोला संक्रमण चक्र ठरले आहे. प्रमुख हॉटस्पॉट्समधील सुरक्षा धोके आणि पायाभूत सुविधांच्या नुकसानीमुळे उद्रेक रोखण्याच्या प्रयत्नांना मोठे अडथळे येत आहेत.
सध्याचे संकट प्रामुख्याने बुंदीबुग्यो इबोला विषाणूच्या प्रकारामुळे निर्माण झाले आहे. हा एक दुर्मिळ प्रकार असून, सध्या त्यावर कोणतीही मान्यताप्राप्त लस किंवा प्रमाणित उपचारपद्धती उपलब्ध नाही. पूर्वेकडील प्रांतांमध्ये, विशेषतः इतुरीमध्ये, सुमारे ९० टक्के निश्चित संसर्ग आणि मृत्यूंची नोंद झाली आहे. दुर्गम उपचार केंद्रांमध्ये काम करणाऱ्या स्थानिक आरोग्य सेवा पुरवठादारांना आणि आंतरराष्ट्रीय मदत पथकांना वाढत्या कार्यात्मक धोक्यांचा सामना करावा लागत आहे, ज्यामुळे त्यांना प्रांतीय राजधानी असलेल्या बुनिया येथे तात्पुरते स्थलांतरित व्हावे लागले आहे. याव्यतिरिक्त, न मिळालेल्या वेतनाच्या निषेधार्थ आघाडीच्या कर्मचाऱ्यांनी केलेल्या संपामुळे, प्रतिबंधात्मक उपाययोजना, संपर्कांचा शोध आणि रुग्णसेवा यांच्या अंमलबजावणीतील आधीच असलेल्या अडचणी अधिकच वाढल्या आहेत.
इतुरीमधील वैद्यकीय सुविधांना लक्ष्य करून झालेल्या हिंसक घटनांच्या मालिकेनंतर सुरक्षा परिस्थिती आणखी बिघडली आहे. न्याकुंडे येथील एका उपचार केंद्रावर, वैद्यकीय साहित्याची लूट झाल्यानंतर झालेल्या सशस्त्र संघर्ष आणि जमावाच्या हल्ल्यांमुळे रुग्ण आणि कर्मचाऱ्यांना तेथून बाहेर काढावे लागले. घटना अहवालांनुसार, या संपूर्ण प्रदेशात क्षेत्रीय पथके, आरोग्य केंद्रे आणि दफनभूमींवर बाराहून अधिक हेतुपुरस्सर हल्ले झाले आहेत. सुरक्षित दफनविधी पद्धती आणि संचारबंदीला स्थानिक समुदायांकडून होणाऱ्या विरोधामुळे अनेकदा अशांतता निर्माण झाली असून, त्यामुळे महत्त्वाच्या निगराणी प्रयत्नांमध्ये अडथळा येत आहे.
इतुरीमधील वैद्यकीय कार्यांमध्ये सुरक्षाविषयक आव्हानांमुळे अडथळा येत आहे.
गंभीर कार्यान्वयन अडथळे असूनही, आंतरराष्ट्रीय मदत संस्था सरकारच्या प्रतिबंधात्मक उपक्रमांना पाठिंबा देण्यासाठी आपत्कालीन प्रयत्न तीव्र करत आहेत. जागतिक आरोग्य संघटनेचे क्षेत्रीय कार्य, सक्रिय संसर्ग असलेल्या भागांमध्ये उपचार क्षमता वाढवणे आणि सुरक्षित दफन पथकांचा विस्तार करण्यावर लक्ष केंद्रित करत आहे. जागतिक आरोग्य संघटनेचे महासंचालक टेड्रोस अधानोम गेब्रेयसस यांनी अधोरेखित केले की, सुरू असलेले प्रादेशिक संघर्ष आणि समुदायांमधील अविश्वासामुळे कार्यान्वयन कार्ये विशेषतः गुंतागुंतीची बनली आहेत. दरम्यान, सार्वजनिक आरोग्यविषयक आकडेवारीनुसार, आरोग्य कर्मचाऱ्यांवरील हल्ल्यांच्या पार्श्वभूमीवर डीआर काँगोमध्ये इबोलामुळे होणाऱ्या मृत्यूंची संख्या ९३० पर्यंत वाढत असल्याचे दिसून येत आहे, ज्यामुळे बाधित भागांमध्ये सुरक्षित प्रवेश कायम ठेवण्याचे अत्यंत महत्त्व अधोरेखित होते.
निदान चाचणी आणि रुग्ण व्यवस्थापनासाठी आफ्रिका सीडीसी आणि सॅमॅरिटन्स पर्स सारख्या स्वयंसेवी संस्थांचे संयुक्त प्रयत्न महत्त्वपूर्ण आहेत. तरीही, दळणवळणाच्या समस्या कायम आहेत, कारण मदत संस्थांना संघर्षग्रस्त भागांमध्ये वैद्यकीय पुरवठा टिकवून ठेवण्यासाठी संघर्ष करावा लागत आहे. प्रतिसाद पथके त्शोपो, उत्तर किवू आणि दक्षिण किवू सारख्या दुर्गम प्रदेशांमध्ये फिरती पथके तैनात करून परिस्थितीशी जुळवून घेत आहेत. अधिकाऱ्यांनी कळवले आहे की, दुय्यम शहरी केंद्रांमधील सुरुवातीच्या प्रतिबंधात्मक उपायांना प्राथमिक यश मिळाले आहे, विशेषतः जिथे सामुदायिक सहकार्य दृढ आहे.
जागतिक आरोग्य संस्थांनी तांत्रिक सहाय्य वाढवले आहे.
आर्थिक आणि संसाधनांच्या मर्यादांमुळे जागतिक प्रतिसादात अडथळा येत आहे. युनिसेफचे प्रादेशिक संचालक गिल्स फॅग्निनो यांनी सांगितले की, नवीन भागांमध्ये विषाणूच्या प्रसाराच्या तुलनेत निधीची पातळी कमी पडत आहे. तज्ञांनी यावर जोर दिला आहे की, संसर्ग रोखणे हे जलद आर्थिक उभारणी, विश्वसनीय वाहतूक मार्ग सुरक्षित करणे आणि स्थानिक लोकांसोबत पुन्हा विश्वास निर्माण करण्यावर अवलंबून आहे. सततच्या आंतरराष्ट्रीय पाठिंब्याशिवाय, दाट लोकवस्तीच्या भागांमध्ये आणि फिरत्या कामगारांच्या वर्दळीच्या वाहतूक केंद्रांमध्ये प्रतिबंधात्मक प्रयत्नांची गती मंदावण्याचा धोका आहे.
खबरदारीचा उपाय म्हणून वैद्यकीय स्थलांतरानंतर जागतिक आरोग्य यंत्रणा सतर्क आहे. यूके हेल्थ सिक्युरिटी एजन्सीने अलीकडेच पूर्व काँगोमध्ये संभाव्य संसर्गानंतर लंडनला परतणाऱ्या एका आरोग्य कर्मचाऱ्याचा मागोवा घेतला, तरीही एकूण सार्वजनिक धोका कमीच आहे. प्रादेशिक प्रसार रोखण्यासाठी शेजारील युगांडामध्ये सीमांवरील तपासणीचे नियम अधिक कडक करण्यात आले आहेत. मध्य आफ्रिकेत इबोलाचा पुढील प्रसार थांबवण्यासाठी कठोर निगराणी, जलद निदान आणि सामुदायिक सहभाग अत्यावश्यक असल्याचे अधिकारी जोर देत आहेत.
डीआर काँगोमध्ये सुरू असलेल्या हिंसाचारादरम्यान इबोलामुळे मृतांचा आकडा ९३० वर पोहोचला आहे, ही बातमी सर्वप्रथम 'कुड्स टाइम्स: जेरुसलेम आणि पॅलेस्टाईन, संदर्भासह' यावर प्रसिद्ध झाली.